آنژیوپلاستی چیست؟
آنژیوپلاستی، که به آن PCI هم می‌گویند، یک روش درمانی غیرجراحی است برای باز کردن رگ‌های کرونر قلب، که به‌دلیل تجمع چربی (یا پلاک آترواسکلروز) دچار تنگی یا حتی انسداد شده‌اند.
این تنگی باعث کاهش جریان خون به عضله قلب می‌شود و می‌تواند علائمی مانند درد قفسه سینه یا آنژین صدری، تنگی نفس، کاهش تحمل فعالیت، یا حتی سکته قلبی ایجاد کند.
با روش درمانی آنژیوپلاستی یا PCI، خون دوباره به راحتی به عضله قلب می‌رسد، درد قفسه سینه یا آنژین کمتر می‌شود. از بروز یا گسترش سکته قلبی پیشگیری می شود توانایی بیمار در انجام فعالیت‌های روزمره و کیفیت زندگی بهبود می یابد.
همچنین در شرایط اورژانسی مانند سکته قلبی حاد انجام آنژیوپلاستی نقش حیاتی در نجات جان بیمار و محدود کردن آسیب به بافت قلب دارد.
مراقبت‌های قبل از آنژیوپلاستی
قبل از آنژیوپلاستی، پزشک سابقه پزشکی شما، شامل سابقه بیماری قلبی، فشار خون بالا، چربی خون بالا، دیابت و سایر بیماری های زمینه ای مانند بیماری های کلیوی، اختلالات انعقادی و خونریزی دهنده و آلرژی ها را بررسی میکند.
لازم است بررسی های اولیه مانند آزمایش خون، نوار قلب و اکو کاردیوگرافی را با صلاحدید و دستور متخصص قلب و عروق انجام دهید. مدارک، آزمایش‌ها، لیست داروها و اطلاعات بیمه خود را به همراه داشته باشید.
پزشک ممکن است داروهایی مانند آسپرین یا کلوپیدوگرل برای پیشگیری از تشکیل لخته خون و سایر داروهای قلبی مانند: داروهای فشارخون و داروی پایین آورنده چربی خون مانند Atorvastatin یا Rosuvastatin تجویز کند. این داروها را به طور مرتب مصرف کنید.
در روزه آنژیوگرافی، تمام داروهای خود را مصرف کنید و هیچ قرصی را بدون اجازه پزشک معالج خود قطع نکنید. فقط داروهای کنترل قند خون مثل متفورمین و داروی وارفارین ممکن است موقتاً طبق نظر پزشک قطع شود. در صورت حساسیت به ماده حاجب یا یُد، حتما به پزشک خود اطلاع دهید. برای محافظت از کلیه‌ها، ممکن است پیش از عمل مایعات و یا داروهای خاصی تجویز شود. شب قبل از آنژیوپلاستی، شام سبک بخورید و حدود ۶ تا ۸ ساعت ناشتا بمانید. استحمام کنید و یک همراه داشته باشید.
روش انجام آنژیوپلاستی
در اغلب موارد، آنژیوپلاستی تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و در صورت نیاز، برای کاهش اضطراب و ناراحتی بیمار از آرام‌بخش خفیف استفاده می‌گردد. ابتدا محل ورود کاتتر (یعنی کشاله‌ی ران یا مچ دست) با مواد ضدعفونی تمیز و بی‌حس می‌شود. پزشک متخصص قلب، یک لوله‌ی باریک و بلند به نام کاتتر را از طریق یکی از رگ‌های بدن (معمولاً در ناحیه کشاله ران یا مچ دست)، وارد کرده و آن را تحت هدایت تصویربرداری (یا فلوروسکوپی) به آرامی به سمت رگ‌های تغذیه‌کننده قلب (عروق کرونر) هدایت میکند. برای مشاهده دقیق محل تنگی یا انسداد، ماده‌ای به نام ماده حاجب به داخل عروق تزریق می‌شود تا در تصاویر رادیولوژی (یا فلوروسکوپی) محل و شدت تنگی یا انسداد رگ شناسایی شود. در این مرحله پزشک یک بالون کوچک را از طریق یک سیم یا گاید وایر، تا محل تنگی هدایت میکند. در محل تنگی، بالون کوچک باد می‌شود تا پلاک یا رسوبات را به دیواره‌ی رگ فشار دهد. در نتیجه مسیر عبور خون باز می‌شود.
در بیشتر موارد، برای اینکه رگ دوباره تنگ نشود، یک استنت (یا فنر فلزی کوچک و توری‌شکل) در محل تنگی گذاشته می‌شود. استنت معمولاً روی بالون قرار دارد؛ با باد شدن بالون، استنت باز می‌شود و به دیواره‌ی رگ می‌چسبد تا رگ باز بماند و جریان خون به طور مداوم برقرار باشد. بعد از آن، بالون خالی می‌شود و خارج می‌گردد، اما استنت داخل رگ باقی می‌ماند. پس از اطمینان از باز شدن مناسب رگ، کاتتر به‌آرامی خارج می‌شود و محل ورود فشار داده و پانسمان می‌شود. بعضی از استنت ها دارای دارو هستند که از بسته شدن مجدد رگ جلوگیری می‌کنند. مدت زمان آنژیوپلاستی معمولاً حدود ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت طول می‌کشد.
مراقبت‌های بعد از آنژیوپلاستی در بیمارستان:
پس از آنژیوپلاستی باید چند ساعت دراز بکشید و محل ورود کاتتر (کشاله ران یا مچ) را بی‌حرکت نگه دارید. پرستار علائم حیاتی، محل ورود کاتتر و خونریزی احتمالی را کنترل میکند. معمولاً همان روز یا یک تا دو روز بعد، بسته به وضعیت جسمی می‌توانید مرخص شوید.
مراقبت‌های بعد از آنژیوپلاستی در منزل
محل ورود کاتتر را چک کنید؛ در صورت تورم، خونریزی یا درد زیاد به پزشک اطلاع دهید. از تماس محل کاتتر گذاری با آب در ۲۴ ساعت اول خودداری کنید. تا یک هفته از کارهای سنگین و فشار آوردن به محل آنژیوپلاستی خودداری کنید. آب کافی بخورید تا ماده حاجب از کلیه‌ها دفع شود. در حین اجابت مزاج بهتر است تا چند روز از سرویس بهداشتی فرنگی استفاده کنید. روزانه داروهای تجویز شده را طبق دستور پزشک و منظم مصرف کنید. نباید در هیچ شرایطی آسپرین و پلاویکس تجویز شده را قطع کنید. قطع خودسرانه این داروها ممکن است خطر انسداد ناگهانی استنت و بروز سکته قلبی را افزایش دهد. سایر داروها مانند داروهای کاهنده چربی خون ( یا استاتین‌ها)، داروهای کنترل فشار خون و دیابت را نیز طبق تجویز پزشک مصرف شوند. یک ماه بعد از آنژیوپلاستی، برای پیگیری مجدد، طبق نظر پزشک حتماً مراجعه کنید. برنامه بازتوانی قلبی شامل ورزش، آموزش تغذیه و مشاوره روان‌شناسی را شروع کنید.
در صورت مشاهده علائمی مانند:
درد قفسه سینه مشابه یا شدیدتر از قبل، خونریزی یا تورم در محل ورود کاتتر، تنگی نفس شدید، تب یا لرز و ضعف یا بی‌حالی غیرعادی زودتر به پزشک مراجعه کنید.
بخاطر داشته باشید آنژیوپلاستی یک روش ایمن و موثر برای باز کردن رگ‌های قلب است اما موفقیت طولانی‌مدت و پیشگیری از عوارض بعد از آنژیوپلاستی شامل: تنگی مجدد استنت یا فنر، سکته‌های بعدی و نارسایی قلب به
کنترل فشار خون، کنترل چربی خون، کنترل قند خون، ترک کامل سیگار، کنترل وزن ، فعالیت بدنی منظم، داشتن رژیم غذایی سالم و مهم‌تر از همه مصرف منظم داروهای قلبی تجویز شده توسط پزشک بستگی دارد.