THC

111

پزشکی هسته ای


پزشکی هسته‌ای شاخه‌ای از علم پزشکی است که در آن از موارد رایدواکتیو جهت تشخیص و درمان بیماری‌ها استفاده می‌شود. در بررسی‌های تشخیصی داروی مورد نظر برای هر ارگان با مقادیر بسیار کمی از ماده‌ی رادیواکتیو نشان دار می‌شود که به آن رادیو دارو گفته می‌شود. این رادیو دارو از یکی از روش‌های تزریق وریدی، خوراکی، استنشاقی و یا تزریق مستقیم به ارگان‌ مور نظر، وارد بدن می‌شود.
هر رادیو داروی خاص در ارگان‌های خاصی از بدن تجمع پیدا کرده و یا به سلول‌های خاصی در بدن متصل می‌شود. در نهایت توزیع این رادیو دارو در بدن توسط دستگاه‌های خاصی که گاماکمرا نامیده می‌شود به تصویر کشیده می‌شود.
در این روش چون نحوه‌ی عملکرد بدن و تغییرات در سطح سلولی و مولکولی مورد بررسی قرار می‌گیرند، بنابراین امکان تشخیص بیماری در مراحل ابتدایی تر وجود دارد که امکان درمان مؤثر و زودرس را فراهم می‌کند.
بخش پزشکی هسته‌ای مرکز قلب تهران که یکی از فعال‌ترین مراکز پزشکی هسته‌ای در ایران می‌باشد که فعالیت خود را از سال 1381 آغاز کرده است و در حال حاضر هم به بیماران بستری و هم بیماران ارجاع شده از خارج بیمارستان خدمات ارائه می‌دهد.
خدمات قابل ارائه در این بخش و برخی کاربردهای آن‌ها عبارتند از:

اسکن پرفیوژن قلب به روش gated spect

- تشخیص بیماری‌های عروق کرونری
- تعیین پیش آگهی در بیماران مبتلا به بیماری‌های ایسکمیک قلبی
- ارزیابی پاسخ به درمان
- ارزیابی بیماران قبل از اعمال جراحی
- بررسی وایابیلیتی قلبی

اسکن MUGA

- بررسی دقیق عملکرد قلبی - پیگیری بیماران مبتلا به نارسایی قلبی
- ارزیابی عملکرد قلبی در بیماران مبتلا به بیماری‌های دریچه‌ای
- ارزیابی عملکرد قلبی در بیماران تحت شیمی درمانی

اسکن قلب با رادیو داروی پیروفسفات

- ارزیابی انفارکتوس حاد میوکارد - بررسی آمیلوئیدوز قلبی

اسکن استخوان با رادیوداروی TC,,m-MDP

- بررسی متاستازهای استخوانی - بررسی تومورهای اولیه استخوانی
- شکستگی‌های مخفی
- عفونت استخوان
- نکروز آواسکولار
- عوارض پروتزهای استخوانی

اسکن پرفیوژن ریه

- بررسی آمبولی ریه - تعیین کمی عملکرد ریوی قبل از اعمال جراحی ریه

اسکن تیروئید

- ارزیابی تدول‌های تیروئیدی - افتراق تیروئیدیت از پر کاری تیروئید
- تیروئید اکتوپیک

اسکن پاراتیروئید:

- تشخیص آدنوم و هپیرپلازی پاراتیروئید

اسکن عملکرد کلیوی

- تشخیص هیدرونفروز عملکردی از یوروپاتی انسدادی - تشخیص هیپرتانسیون رنوواسکولار
- بررسی دقیق GFR
- بررسی عوارض کلیه پیوندی

اسکن پارانشیم کلیه با DMSA

- اختلالات مادرزادی کلیه - پیلونفریت حاد و اسکار ناشی از آن
- تعیین عملکرد تفکیکی هر کلیه

اسکن‌های سیستم گوارشی

- اسکن دیورتیکول مکل جهت بررسی مخاط معده اکتوپیک - اسکن خونریزی گوارشی با گلبول‌های قرمز نشان دار
- اسکن کبد و طحال
- اسکن مجاری صفراوی

آشنایی با اسکن قلب

اسکن قلب یکی از شایعترین روشهای تشخیصی درپزشکی هسته ای است که جهت بررسی میزان جریان خون عضله قلب و همچنین بررسی وجود نسج زنده د رعضله قلب مورد استفاده قرار می گیرد. اسکن قلب اطلاعاتی را در مورد شدت گرفتگی عروق، اهمیت بالینی گرفتگی عروق، پیش آگهی بیماران قلبی،‌وجود یا عدم وجود نسج زنده قلب، امکان و سودمندی اقدام درمانی نظیر عمل جراحی باز قلب و آنژیوپلاستی ارائه می دهد و همچنین در بررسی بیماران پس از اقدامات درمانی نظیر آنژیوپلاستی و عمل جراحی باز قلب موثر است. اسکن قلب جهت بررسی خونرسانی عضله قلب معمولاٌ در 2 مرحله و در یک روز یا دو روز متفاوت انجام می گیرد.
در فاز استراحت ماده رادیو اکتیو در حالت استراحت به بیمار تزریق می شود و پس از گذشت مدت زمانی، تصویر برداری صورت می گیرد. در فاز فعالیت ابتدا قلب در وضعیت فعالیتی قرار می گیرد. وضعیت فعالیتی می تواند توسط تست ورزش و یا استفاده از داروی محرک قلب صورت گیرد و در حداکثر فعالیت رادیو دارو تزریق می شود و سپس تصویر برداری مجدد از قلب صورت می گیرد و پس از باز سازی تصاویر توسط سیستم کامپیوتری، جریان خون عضله قلب در حالت فعالیت و استراحت مقایسه می شود و اطلاعات فوق الذکر بدست می آید. در برخی موارد نظیر بررسی نسج زنده در عضله قلب، اسکن فقط در حالت استراحت صورت می گیرد.